രാജസ്ഥാനിലെ കോട്ട. രാജ്യം മുഴുവന് ഉറ്റുനോക്കിയ ഒരു സംവാദം. നീറ്റ് പരീക്ഷാ വിവാദത്തില് തകര്ന്ന കുട്ടികളുടെ മുന്നിലേക്ക് രാഹുല് ഗാന്ധി നടന്നു വരുന്നു. കോണ്ഗ്രസ് പ്രഖ്യാപിച്ച ‘ഛത്രോണ് കീ ഗുഞ്ച്’ എന്ന വന് വിദ്യാര്ത്ഥി പ്രക്ഷോഭത്തിന്റെ തുടക്കമായിരുന്നു അത്. ഇന്ത്യ കണ്ട ഏറ്റവും മികച്ച ജനസമ്പര്ക്ക പരിപാടികളിലൊന്ന്. ചോദ്യപേപ്പര് ചോര്ച്ചയെക്കുറിച്ചും വിദ്യരാത്ഥികള് നേരിടുന്ന അരക്ഷിതാവസ്ഥയെക്കുറിച്ചും കണക്കുകള് നിരത്തി രാഹുല് സംസാരിച്ചപ്പോള് വിദ്യാര്ത്ഥികള് കൈയടിച്ചു. കോണ്ഗ്രസ് ക്യാമ്പ് ആവേശത്തിലായി.
പക്ഷേ… ആ ആവേശം അധികനാള് നീണ്ടുനിന്നില്ല.
അടുത്ത പരിപാടികള് പ്രയാഗ്രാജിലും പട്നയിലുമായിരുന്നു. വന് റാലികള് പ്ലാന് ചെയ്തു. വിദ്യാര്ത്ഥികള് കാത്തിരുന്നു. അപ്പോഴാണ് ആ വാര്ത്ത വരുന്നത്. രാഹുല് ഗാന്ധി ഇന്ത്യയിലില്ല! അദ്ദേഹം വിദേശത്തേക്ക് പോയിരിക്കുന്നു. ജൂലൈ 17-നേ തിരിച്ചെത്തുകയുള്ളൂ എന്ന് പുതിയ റിപ്പോര്ട്ടുകള്. പ്രയാഗ്രാജിലെയും പട്നയിലെയും റാലികള് കോണ്ഗ്രസിന് മാറ്റിവെക്കേണ്ടി വന്നു.
ഇത് ആദ്യത്തെ സംഭവമല്ല. കൃത്യമായ ഇടവേളകളില്, രാഷ്ട്രീയ പോരാട്ടങ്ങള് അതിന്റെ ക്ലൈമാക്സില് നില്ക്കുമ്പോള് രാഹുല് ഗാന്ധി എങ്ങോട്ടോ മറയുന്നു. എവിടേക്കാണ് അദ്ദേഹം പോകുന്നത്? എന്തുകൊണ്ടാണ് ഈ യാത്രകള് അതീവ രഹസ്യമായി സൂക്ഷിക്കുന്നത്? സമരമുഖത്തുനിന്നുള്ള ഈ പെട്ടെന്നുള്ള അപ്രത്യക്ഷമാകല് കോണ്ഗ്രസിനെ എങ്ങനെ ബാധിക്കുന്നു?
ആദ്യം നമുക്ക് നിലവിലെ സാഹചര്യം നോക്കാം. രാജ്യം കണ്ട ഏറ്റവും വലിയ വിദ്യാഭ്യാസ പ്രതിസന്ധികളിലൊന്നായിരുന്നു നീറ്റ് ചോദ്യപ്പേപ്പര് ചോര്ച്ച. ലക്ഷക്കണക്കിന് വിദ്യാര്ത്ഥികള് തെരുവിലായി. പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് എന്ന നിലയില് രാഹുല് ഗാന്ധിക്ക് ജനങ്ങള്ക്കിടയില് നില്ക്കാന് പറ്റിയ ഏറ്റവും മികച്ച സമയം.
കോട്ടയില് അദ്ദേഹം അത് ഭംഗിയായി ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. ഇന്ത്യയിലെ മറ്റൊരു രാഷ്ട്രീയ നേതാവിനും സാധിക്കാത്ത രീതിയില്, ലളിതമായി, എന്നാല് ആഴത്തില് കാര്യങ്ങള് അവതരിപ്പിക്കാന് രാഹുലിന് കഴിയും. അതുകൊണ്ട് തന്നെ കോട്ടയിലെ പരിപാടി വന് വിജയമായി.
പക്ഷേ, സമരം അതിന്റെ അടുത്ത ഘട്ടത്തിലേക്ക് കടക്കും മുന്പ് രാഹുല് വിദേശത്തേക്ക് പറന്നു. ഇപ്പോള് കേള്ക്കുന്നത് ഈ സ്വകാര്യ സന്ദര്ശനം നീട്ടിയെന്നാണ്. ജൂലൈ 17 കഴിഞ്ഞേ അദ്ദേഹം വരൂ.
ഇതോടെ കോണ്ഗ്രസ് വലിയൊരു പ്രതിസന്ധിയിലായി. പ്രധാനപ്പെട്ട രണ്ട് റാലികള് മാറ്റിവെച്ചു. ബിജെപിക്ക് ഇതൊരു വലിയ ആയുധമായി മാറി.
ഭരണകക്ഷിയായ ബിജെപി ചോദിക്കുന്നത് ഇതാണ്: ‘പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് നിരന്തരം അവധി ആഘോഷങ്ങളിലാണെന്നാണ് ബിജെപിയുടെ ആരോപണം. ആരാണ് യാത്രകള്ക്ക് പണം നല്കുന്നതെന്ന് ബിജെപി ചോദിക്കുന്നു.
എന്നാല് കോണ്ഗ്രസിന്റെ മറുപടി മറ്റൊന്നാണ്. രാഹുല് ഗാന്ധിക്ക് ആഗോളതലത്തില് ഒരുപാട് ക്ഷണങ്ങള് ലഭിക്കാറുണ്ട്. അദ്ദേഹം വ്യക്തിപരമായ ആവശ്യങ്ങള്ക്കാണ് പോയത്. രാജ്യത്തെ യഥാര്ത്ഥ പ്രശ്നങ്ങളില് നിന്ന് ശ്രദ്ധ തിരിക്കാനാണ് ബിജെപി ഇതിനെ വിവാദമാക്കുന്നതെന്ന് കോണ്ഗ്രസ് ആരോപിക്കുന്നു.
പക്ഷേ, ഇവിടെ ചോദ്യം ബിജെപിയുടെ വിമര്ശനമല്ല. രാഷ്ട്രീയത്തിലെ ടൈമിംഗിനെക്കുറിച്ചാണ്. പശുവും ചത്തു മോരിലെ പുളിയും പോയി എന്ന് നമ്മള് പറയാറില്ലേ? അത് തന്നെയാണ് ഇവിടെയും സംഭവിക്കുന്നത്. നീറ്റ് പരീക്ഷ വീണ്ടും നടത്തി. വിദ്യാര്ത്ഥികള് പരീക്ഷ എഴുതി. എല്ലാം വിജയകരമായി പൂര്ത്തിയാക്കി. ചോദ്യപ്പേപ്പര് ചോര്ച്ചയെക്കുറിച്ച് ആളുകള് പതിയെ മറന്നു തുടങ്ങി. ഇനി രാഹുല് തിരിച്ചുവന്ന് വിദ്യാര്ത്ഥി പ്രക്ഷോഭം നടത്തിയാല് അതിന് പഴയ മൂര്ച്ച ഉണ്ടാകുമോ? സംശയമാണ്.
ഈ അപ്രത്യക്ഷമാകലുകള് എന്തുകൊണ്ട് ഗൗരവമായി കാണണം? കാരണം, ഇത് കോണ്ഗ്രസിന്റെ രാഷ്ട്രീയ നിലനില്പ്പിനെ ബാധിക്കുന്ന കാര്യമാണ്.
രാഹുല് ഗാന്ധിയുടെ സമരങ്ങള്ക്ക് ഒരു പ്രത്യേകതയുണ്ട്. ഭാരത് ജോഡോ യാത്രയാകട്ടെ, വോട്ട് ചോര്ച്ചയാകട്ടെ, ഈ വിദ്യാര്ത്ഥി സമരമാകട്ടെ, വളരെ വ്യക്തമായ പ്ലാനിങ്ങോടെയാണ് അദ്ദേഹം വരുന്നത്. ജനങ്ങളെ ആകര്ഷിക്കാന് അദ്ദേഹത്തിന് പ്രത്യേക കഴിവുമുണ്ട്. കോട്ടയിലും വോട്ടുചോര്ച്ച പുറത്തു കൊണ്ടുവന്നതിലും നമ്മള് അത് കണ്ടതാണ്.
പക്ഷേ, രാഹുലിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പോരായ്മ എന്താണെന്ന് അറിയാമോ? സമരങ്ങള്ക്ക് തുടര്ച്ചയുണ്ടാക്കാന് അദ്ദേഹത്തിന് കഴിയുന്നില്ല. ഒരു വലിയ പ്രക്ഷോഭം തുടങ്ങി വെക്കും. അത് ആളിക്കത്തുമ്പോള് പെട്ടെന്ന് അദ്ദേഹം ബ്രേക്ക് എടുക്കും.
ഇത് കോണ്ഗ്രസ് പാര്ട്ടിയെയും അണികളെയും വല്ലാതെ തളര്ത്തുന്നുണ്ട്. രാഹുല് ഗാന്ധി ഒരു ലക്ഷ്യം കാണിച്ചുതരുമ്പോള് പാര്ട്ടി പ്രവര്ത്തകര് ആവേശത്തോടെ ഇറങ്ങിത്തിരിക്കും. പക്ഷേ, നായകന് പെട്ടെന്ന് കളം വിടുമ്പോള് പിന്നാലെ പോകാന് പാര്ട്ടിക്ക് കഴിയാതെ വരുന്നു. രണ്ടാം നിര നേതാക്കള്ക്ക് ആ സമരം മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകാന് സാധിക്കുന്നില്ല. കാരണം, ഇന്ത്യയില് കോണ്ഗ്രസ് എന്നാല് ഇന്നും ഗാന്ധി കുടുംബം തന്നെയാണ്.
ഒരു രാഷ്ട്രീയ പോരാട്ടം എന്നാല് 24 മണിക്കൂറും സജീവമായിരിക്കേണ്ട ഒന്നാണ്. പ്രത്യേകിച്ച്, അമിത് ഷായും നരേന്ദ്ര മോദിയും നയിക്കുന്ന, ഒരു ദിവസം പോലും വിശ്രമമില്ലാത്ത ബിജെപി എന്ന പ്രസ്ഥാനത്തോട് പോരാടുമ്പോള്. കളം ഒഴിഞ്ഞു കൊടുക്കുന്ന ഓരോ മിനിറ്റും എതിരാളികള് ഉപയോഗിക്കും.
രാഹുലിന്റെ വിദേശയാത്രകളെക്കുറിച്ച് ഒരൊറ്റ വിവരവും പുറത്തുവിടാറില്ല. ഇതൊരു സ്വകാര്യ സന്ദര്ശനമാണ് എന്ന് മാത്രമാണ് കോണ്ഗ്രസ് പറയാറുള്ളത്. ഇതാണ് പൊതുജനങ്ങള്ക്കിടയില് നിഗൂഢത ഉണ്ടാക്കുന്നത്. ജനങ്ങളുടെ നേതാവ് ജനങ്ങളില് നിന്ന് ഒന്നും ഒളിച്ചുവെക്കാന് പാടില്ല എന്ന് വിശ്വസിക്കുന്ന ഒരു വോട്ട് ബാങ്ക് ഇന്ത്യയിലുണ്ട്. അവരെ സ്വാധീനിക്കാന് ബിജെപിക്ക് ഇത് വഴി സാധിക്കുന്നു.
ഇനി നമുക്ക് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ചോദ്യത്തിലേക്ക് വരാം. ഈ രീതി രാഹുല് ഗാന്ധി തുടര്ന്നാല് എന്ത് സംഭവിക്കും?
ആദ്യത്തെ കാര്യം, രാഹുല് ഗാന്ധിയുടെ രാഷ്ട്രീയ വിശ്വാസ്യത ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടും. പാര്ലമെന്റിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് എന്നത് വെറുമൊരു പദവിയല്ല. അതൊരു വലിയ ഉത്തരവാദിത്തമാണ്. പ്രധാനമന്ത്രിക്ക് തുല്യമായ പദവി. ജനങ്ങള് രാഹുലിനെ ഇപ്പോള് ഗൗരവത്തോടെ കാണാന് തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഭാരത് ജോഡോ യാത്ര അദ്ദേഹത്തിന്റെ ‘പപ്പു’ എന്ന പ്രതിച്ഛായ പൂര്ണ്ണമായി മാറ്റിമറിച്ചു.
പക്ഷേ, നിര്ണായക ഘട്ടങ്ങളിലെ ഈ ‘മുങ്ങല്’ ഇമേജിനെ ബാധിക്കും. പാര്ട്ട് ടൈം രാഷ്ട്രീയക്കാരന് എന്ന ബിജെപിയുടെ ലേബല് ജനങ്ങള് ശരിവെക്കാന് തുടങ്ങും.
രണ്ടാമതായി, കോണ്ഗ്രസ് പാര്ട്ടിയുടെ തകര്ച്ചയാണ്. വരാനിരിക്കുന്ന മാസങ്ങളില് പല പ്രധാന സംസ്ഥാനങ്ങളിലും നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടക്കാനുണ്ട്. പ്രതിപക്ഷം ശക്തമായ പ്രക്ഷോഭങ്ങളുമായി തെരുവില് നില്ക്കേണ്ട സമയമാണിത്. നേതാവ് വിദേശത്തായാല് താഴെത്തട്ടിലുള്ള പ്രവര്ത്തകരുടെ ആവേശം കെട്ടുപോകും. കൃത്യമായ ലീഡര്ഷിപ്പ് ഇല്ലാതെ കോണ്ഗ്രസ് വീണ്ടും തളരും.
ഒടുവിലായി, ഇത് ഇന്ത്യയിലെ പ്രതിപക്ഷ കൂട്ടായ്മയായ ‘ഇന്ത്യ’ (INDIA) സഖ്യത്തെയും ബാധിക്കും. മമത ബാനര്ജിയും അഖിലേഷ് യാദവും ശരദ് പവാറുമൊക്കെ രാഹുലിന്റെ ഈ പെട്ടെന്നുള്ള യാത്രകളെ എങ്ങനെ കാണും? സഖ്യത്തിന്റെ പ്രധാന മുഖം തന്നെ ഇടയ്ക്കിടെ അപ്രത്യക്ഷമായാല്, അത് ബിജെപിക്കെതിരെയുള്ള പോരാട്ടത്തിന്റെ വീര്യം കുറയ്ക്കും. മറ്റ് പ്രാദേശിക കക്ഷികള് കോണ്ഗ്രസിന്റെ നേതൃത്വത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യാന് തുടങ്ങും.
രാഹുല് ഗാന്ധിക്ക് മികച്ച ആശയങ്ങളുണ്ട്. ജനങ്ങളുമായി കണക്ട് ചെയ്യാന് പ്രത്യേക കഴിവുമുണ്ട്. കോട്ടയില് നമ്മളത് കണ്ടതാണ്. ഇന്ത്യയിലെ ലക്ഷക്കണക്കിന് യുവാക്കള് അദ്ദേഹത്തില് പ്രതീക്ഷ അര്പ്പിക്കുന്നുണ്ട്.
പക്ഷേ, രാഷ്ട്രീയം എന്നത് ഒരു ഫുള് ടൈം ജോബാണ്. അവിടെ അവധിക്കാലങ്ങള്ക്ക് വലിയ വില നല്കേണ്ടി വരും. സമരങ്ങള് തുടങ്ങുന്നത് മാത്രമല്ല, അത് ലക്ഷ്യത്തില് എത്തിക്കുന്നത് വരെ കൂടെ നില്ക്കുക എന്നതാണ് ഒരു യഥാര്ത്ഥ നേതാവിന്റെ ലക്ഷ്യം.
രാഹുല് ഗാന്ധി 17-ന് തിരിച്ചെത്തുമായിരിക്കാം. പ്രയാഗ്രാജിലും പട്നയിലും പുതിയ റാലികള് പ്രഖ്യാപിക്കുമായിരിക്കാം. പക്ഷേ, നഷ്ടപ്പെട്ട ആ സമയം, ജനങ്ങളുടെ ഉള്ളില് ആളിക്കത്തിയ ആ പ്രതിഷേധത്തിന്റെ ചൂട്… അത് തിരിച്ചുപിടിക്കാന് അദ്ദേഹത്തിന് കഴിയുമോ?
